I6.jpgl1.jpgl2.jpgl3.jpgl4.jpgl5.jpgl7.jpg

Wat groeit er langs de Vaart?
winde pispotDe haagwinde (Calystegia sepium) is een vaste plant. De naam van het geslacht Calystegia is afkomstig van het Griekse kalyx: bloemkelk, en stege: omvatten of insluiten, omdat de bloemkelk door twee grote schutbladen is omsloten. Vroeger waren de soorten die thans in dit geslacht zijn ondergebracht, ingedeeld in het geslacht Convolvulus (Winde). Convolvulus stamt af van convolvere (zich ergens omheen wikkelen), omdat de stengel zich bij veel soorten om andere planten windt. Sepium betekent ‘van een heg’. In Nederland wordt de haagwinde ook wel pispotje genoemd naar de vorm van de bloem. Het is volgens velen een hardnekkig onkruid. Bestrijden lukt slecht: het is een echte overlevingskunstenaar. En van wat je niet kunt winnen, kun je maar beter lief leren hebben is mijn motto. En blijkbaar ook dat van anderen. Liefhebbers van deze sierlijke plant hebben de lieflijke naam ‘lievevrouweglazeke’ aan deze plant geschonken. De naam ‘winde’ mag er trouwens ook zijn en ligt mij aangenaam in het gehoor. In het Groningse Westerkwartier wordt de bloem ‘spokebloem’ genoemd, want men vertelde elkaar het volgende: ‘Pluk ze niet af, want dan zal er vanavond een spook voor uw bed zitten.’ Een ander taboe: kinderen mochten de bloem niet plukken, anders, zo hield men hen voor, zouden ze ’s nachts in hun bed plassen. De naam Valbloem, in Groningen valbloume, zou slaan op het feit dat na de korte bloei de bloem als het ware dichtklapt of dichtvalt. De bloemen bloeien maar een dag en sluiten zich als het donker wordt of als het gaat regenen. De stengels van de plant zijn rechtswindend. Onbekend is of er ook uitzonderingen op deze regel voorkomen. Maar elke tuinier weet wel dat deze plant ook niet-windende stengels kent die over de grond en tegels kruipen als men hem zijn gang laat gaan. Vooral het windende karakter van de stengel van Haagwinde is opmerkelijk. De plant kan zich daardoor in vrijwel alle vegetaties omhoog werken. De windende stengel kan zich met zijn top ook nog de grond inwerken. Daar vormt zich dan een knolletje dat kan overwinteren. Uit dit knolletje ontwikkelt zich in het voorjaar wederom een nieuwe plant. Deze plant is een echte kloon van de moederplant. Paarden, koeien en geiten eten de plant. Varkens graven de wortels uit. Of plant of wortel voor mensen eetbaar is, is een open vraag. Zou purgerend – buikzuiverend - werken, maar werd in het verleden niet veel gebruikt. De beschrijving van de ecologie van Haagwinde is te vinden in Weeda, E.J. et al., (1988) Nederlandse oecologische Flora. Wilde planten en hun relaties. Deel 3: 118. De ecologie bestudeert de dynamiek van de wisselwerking en relaties tussen organismen, levensgemeenschappen en het niet-biologische milieu. PS een foto in kleur vindt u op www.bovensmildeonline.nl