I6.jpgl1.jpgl2.jpgl3.jpgl4.jpgl5.jpgl7.jpg

Wat groeit er langs de Vaart?

De kompassla of Wilde sla (Lactuca serriola) is een een- of tweejarige plant uit de composietenfamilie (Compositae oftewel Asteraceae). Lactuca komt van lac kompassla(melk) en duco (voeren), naar het melksap, dat de planten bevatten. Serriola betekent zaagje, een verwijzing naar de stekeltjes op de nerf aan de achterkant van het blad. De Nederlandse naam is afgeleid van de gedraaide bladtoppen die de noord-zuidrichting aanwijzen. Kompassla is van oorsprong een steppeplant en komt als pioniervegetatie voor op zonnige open plaatsen. Zowel op droge als meer vochtige, voedselrijke, vaak kalkhoudende omgewerkte gronden in wegbermen, op stortplaatsen, oude zandhopen, spoordijken, aan stenige waterkanten en ook tussen straatstenen kan het door de wind aangevoerde zaad ontkiemen. Het is een algemene soort geworden in stedelijke gebieden. In Nederland, Frankrijk en België komt ze sinds 1960 op steeds grotere schaal voor. In de laatstgenoemde twee landen heb ik in de afgelopen weken dit met eigen ogen kunnen waarnemen. Alle delen van de plant zijn giftig. Ze werd vroeger ondanks of juist vanwege haar giftigheid gebruikt in de volksgeneeskunde. Ze werd samen met het eveneens giftige bilzekruid en scheerling verwerkt tot een narcoticum. In de Flora Batava, deel 11, Jan Kops en P. M. E. Gevers Deijnoot (1853) las ik het volgende: “Deze plant bevat een zeer bitter, verdoovend sap, en van eene walgachtige reuk; verdikt kan dit sap in vele gevallen de Opium vervangen.” Wie weet komt deze kennis nog eens van pas? Kompassla is desalniettemin nauw verwant aan de bladgroente sla. Les extremes se touchent, zeg ik met de Fransen. De overeenkomst wordt duidelijker als de bladgroente sla doorschiet. De bloemen bloeien ook extreem kort: ze zijn na een ochtend bloeien na 12 uur vaak al weer uitgebloeid. Dat wijst nog naar de achtergrond van deze plant afkomstig van de steppes van Zuidwest Azie. Op de steppe zijn de overlevingskansen nu eenmaal groter naarmate planten sneller zaad vormen. Ik vraag me af of hier in de Smildes, zo langs de traag afwaterende  Vaart – waar de omstandigheden gunstiger zijn en de tijd ook trager lijkt te stromen dan in pakweg het Westen – de plant ook meer tijd neemt voor de bloei? Voor wie het antwoord weet, graag een bericht aan Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..